Spring naar inhoud

Wetenschap

Afweersysteem en hypnose

Bij reumatoïde artritis ontstaan pijnlijke gewrichtsontstekingen.

Lang dachten wetenschappers dat het immuunsysteem los functioneerde van het centraal zenuwstelsel. Inmiddels weten we beter. Het immuunsysteem en het zenuwstelsel beïnvloeden elkaar en dat verband tussen de hersenen en het immuunsysteem is de basis van het idee om te proberen met hypnose en beelden het immuunsysteem te beïnvloeden. Soms werkt het immuunsysteem te enthousiast zoals bij reumatoïde artritis. Bij reumatoïde artritis ontstaan gewrichtsontstekingen. Het is een auto-immuunziekte: het afweersysteem keert zich tegen het eigen lichaam. De wetenschappers Jillian R. Horton-Hausknecht, Ulla Mitzdorf & Dieter Melchart (2000) zochten uit of je met hypnose de symptomen en reumatoïde artritis zelf kunt veranderen.

Zes en zestig reumatoïde artritis patiënten deden mee. Zesentwintig mensen kregen een hypnose interventie, twintig patiënten mochten in een controlegroep ontspannen en de rest stond op een wachtlijst-controlegroep. De hypnosepatiënten leerden hoe ze met beelden zich konden voorstellen hoe hun auto-immuun activiteiten verminderden en de pijn in de gewrichten, de zwelling en stijfheid afnamen. Horton-Hausknecht en haar collega’s vroegen de patiënten naar hun beleving van de symptomen. Objectieve resultaten werden verkregen met bloedmonsters tijdens de therapie en erna. Gekeken werd naar de bezinkingssnelheid van C-reactief proteïne, hemoglobine en leukocyten. Uit alle metingen bleek dat de hypnose significant meer subjectieve en objectieve verbeteringen geeft dan ontspanning en medicijnen. Die verbeteringen namen nog toe als de patiënten na het onderzoek doorgingen met de hypnose.

In 2010 zochten onderzoekers naar de invloed van hypnose als toegevoegde therapie bij de behandeling van borstkanker. Ze gaven een groep een behandeling met geleide beelden en een andere groep kreeg huisbezoek en lessen in autogene training. Na twee maanden waren beide groepen minder depressief en hadden ze meer natural killer-cellen. Helaas konden de onderzoekers niet zeggen of er een significant verband was met de kanker. Ze concludeerden daarom dat meer experimenten nodig zijn om uit te zoeken of hypnose het immuunsysteem beïnvloedt en de overlevingskansen verhoogt.

Vele onderzoeken gaven wisselende resultaten. Wel staat vast dat het immuunsysteem gevoelig is voor hypnose en verwante technieken. De Simontontherapie is daarvan het bewijs. Tegelijkertijd is het de vraag welke onderdelen van de behandeling eigenlijk de werkzame componenten zijn. Hypnose en of de visualisatie of de combinatie daarvan.

©Johan Eland, 2015

Blijvend beter door hypnose

Blijvend beter door hypnose

Hypnose kan succesvoller zijn dan medicatie bij kinderen met onverklaarbare chronische buikpijn.
Uit recent onderzoek blijkt dat het positieve effect van een behandeling door de hypnotherapeut vier jaar later nog steeds aanhoudt. Is het tijd om onze scepsis ten aanzien van hypnose te laten varen?
‘Hypnose, dat is toch kwakzalverij? Hoezo ga je dat op kinderen uitvoeren? Waar haal je het lef vandaan?’ Allemaal reacties die kinderarts maag-, darm-, leverziekten prof. dr. Marc Benninga kreeg toen hij zich ging verdiepen in het gebruik van hypnotherapie bij onverklaarbare chronische buikpijn.
Zijn antwoord hierop is simpel. ‘Op dit moment is de werkzaamheid van elke vorm van medicatie tegen chronische buikpijn niet getest, althans, niet op kinderen. Toch schrijven we die geneesmiddelen voor. Waarom zouden we een methode waarvan wél bewezen is dat die werkt dan niet gebruiken, alleen omdat het onder de complementaire geneeswijzen valt?’
Zelf was Benninga ook nog een scepticus toen hij in Frankrijk een congres bijwoonde met de spreker Peter Whorwell, die al jaren hypnotherapie toepast bij volwassenen met het prikkelbare darmsyndroom. ‘Hij had tijdens zijn presentatie alleen maar positieve verhalen over hypnose. Ik dacht: “Wat een onzin”.’ Later zat de kinderarts naast hem tijdens het diner. Benninga vroeg of de hypnotherapie ook bij kinderen zou helpen. Volgens Whorwell zou het bij deze groep nog beter werken: ‘Kinderen hebben meer fantasie, die kun je beter motiveren om de oefeningen te doen.’

Geen hocus pocus

Als voorstander van evidence based medicine besloot Benninga deze claim te onderzoeken. Samen met kinderarts Arine Vlieger van het Antoniusziekenhuis in Nieuwegein bekeek hij bijna vijf jaar geleden de effectiviteit van hypnose bij kinderen met chronische buikpijn waarvoor geen lichamelijke oorzaak kon worden gevonden. ‘Toen gingen we bij 52 kinderen na of kinderartsen het beter deden dan een hypnotherapeut.’ De deelnemers aan de studie werden in twee groepen opgesplitst: de ene helft kreeg zes sessies van een half uur met hypnotherapie, de andere helft een even lang durend consult bij de kinderarts.
Met hocus pocus heeft de toegepaste hypnotherapie weinig te maken: de patiëntjes werden niet in trance gebracht om vervolgens rond te rennen als een kip. ‘Het gaat niet om de hypnose die je ziet op tv, waarin een hypnotiseur de controle overneemt. De toestand waarin de kinderen worden gebracht, lijkt meer op een staat van volledige ontspanning, dagdromen.’ Tijdens alle oefeningen hielden de kinderen volledige controle over zichzelf’, schetst Benninga. De sessies volgden het protocol van Whorwell en bestonden uit een combinatie van concentratie-oefeningen en oefeningen op het gebied van visualisatie, ego-versterking en ademhaling. ‘Hypnotherapie gaat over afleiding van pijn en angst. De kinderen wordt bijvoorbeeld gevraagd om zich voor te stellen hoe het er in hun buik aan toe gaat. Vervolgens leren ze hoe ze hun buik kunnen vertellen dat het anders moet. Maar ook moeten ze zich voorstellen hoe ze een wilde rivier kunnen opdragen om een rustig beekje te worden.’
Na afloop van de sessies werd gekeken hoeveel kinderen een verlaging van de pijnscores aangaven van minstens 80 procent. ‘Met verrassende resultaten: de hypnotherapeut had in 85 procent van de gevallen succes, wij als kinderartsen kwamen net aan de 25 procent. Whorwell had gelijk.’

Blijvend effect

Bijna vijf jaar na het starten van hun eerste sessie is alle kinderen uit het eerdere onderzoek gevraagd om opnieuw mee te doen; 49 van de 52 kinderen gaven daar gehoor aan. De resultaten verschenen afgelopen maand in The American Journal of Gastroenterology. ‘Ze hielden via een buikpijndagboek bij hoe de afgelopen week was verlopen: hoe vaak en hoe lang ze buikpijn hadden, en hoe intensief de buikpijn was. De verwachting was eigenlijk dat het effect van de hypnotherapie snel zou zijn verdwenen.’ Dat bleek niet het geval. ‘Het effect was wel iets minder geworden, maar er was na 4,8 jaar nog steeds een score van 68 procent succes.’ De controlegroep zakte naar een succespercentage van 20.
Hiermee is Benninga’s onderzoek nog niet ten einde. Zijn groep heeft twee grote subsidies van ZonMw gekregen om verder te kijken naar de mogelijkheden van hypnose. Er wordt op dit moment een studie opgezet waaraan 260 kinderen met chronische buikklachten mee zullen doen; verreweg de grootste groep waarbij hypnotherapie ooit is getest. De helft van de kinderen krijgt een hypnotherapeut, de andere helft een CD waarop de zes sessies van de hypnotherapeut zijn opgenomen. ‘In Amerika is eerder al gebleken dat een CD bijna net zo effectief is als een therapeut. Als dat ook voor kinderen met chronische buikkramp waar blijkt te zijn, hebben we hier een grote besparingspost op de zorg. Reken maar uit: er zijn ongeveer 100.000 kinderen met deze klacht. Als zij effectief behandeld worden met hypnose in plaats van traditionele methoden, scheelt dat om te beginnen miljoenen aan laboratoriumkosten. Blijkt daarnaast ook de cd effectief, dan spaar je per kind ongeveer 600 euro uit aan hypnose-sessies. Opnieuw een besparing van bijna zestig miljoen!’

Waarom werkt hypnose?

Benninga kan geen uitspraak doen over de werkzaamheid van hypnotherapie bij andere klachten, zonder dat daar meer onderzoek naar wordt gedaan. Wel zijn er legio positieve resultaten op het gebied van angst, acute en chronische pijn en psychosomatische ziekten. ‘Er is een bekend verhaal over een kind dat zich moest voorbereiden op een beenmergpunctie. Dat is een ontzettend pijnlijke prik. De hypnotherapeut nam het kind toen mee naar de manege, waar het zich zo concentreerde op het verzorgen van die paarden, dat het die prik niet eens gevoeld heeft. Kennelijk kun je door concentratie met je verstand de pijnbeleving uitschakelen.’ Dat lijken verschillende MRI-studies ook uit te wijzen. ‘In die onderzoeken worden hypnotische suggesties gegeven, vervolgens zie je de pijncentra deactiveren.’
Waarom dat zo werkt, weet nog niemand. Maar Benninga vindt dat geen reden om hypnotherapie terzijde te schuiven. ‘Er zijn zoveel dingen die gewoon niet te begrijpen zijn. Stel dat je obstipatie hebt, en je gebruikt twee jaar lang een laxeermiddel. Daarna stop je ermee en vervolgens kun je ineens gewoon poepen. Ik heb geen idee hoe dat komt, maar dat doet niets af aan de bruikbaarheid van de behandeling!’

Bron

prikkelbare darmsyndroom Hypnose

prikkelbare darmsyndroom

BAARN – Hypnose kan een effectieve behandeling zijn bij het prikkelbare darmsyndroom (PDS). Het verlicht bij 40 procent van de patiënten de klachten, zo blijkt uit onderzoek van de University of Gothenburg.

PDS is een veelvoorkomende aandoening: 5 tot 20 procent van de Nederlandse bevolking heeft last van prikkelbare darmen.

De symptomen bestaan uit buikpijn en problemen met de ontlasting en verergeren door stress en het eten van bepaald voedsel.

 

Twee studies

De wetenschappers onderzochten in twee studies of hypnose verlichting kan bieden. In de eerste studie kregen 138 patiënten gedurende 12 weken elke week een uur hypnotherapie.

Ze leerden onder andere met diepe ontspanning hun symptomen onder controle te houden. 40 procent had daar baat bij en het effect was een jaar later nog merkbaar.

 

Zeven jaar later

In een andere studie werden 208 patiënten onderzocht die recentelijk hypnotherapie hadden ondergaan. 85 procent merkte tot zeven jaar later nog steeds de positieve werking van de behandeling.

De meerderheid gebruikte in het dagelijkse leven nog steeds de aangeleerde technieken. “Ons onderzoek laat zien dat hypnotherapie een effectieve behandeling is bij PDS”, aldus onderzoeker Magnus Simrén.

Hypnose helpt bij opvliegers

Hypnose helpt bij opvliegers

hypnose-helpt-bij-opvliegers

BAARN – Hypnose kan opvliegers met 74 procent verminderen. Dat blijkt uit onderzoek van het National Center for Complementary and Alternative Medicine.

Het is voor het eerst dat een gerandomiseerd onderzoek met controlegroep naar deze techniek is uitgevoerd. De resultaten zijn gepubliceerd in de online versie van het tijdschrift Menopause. Begin 2013 zal het onderzoek ook in print verschijnen.

De vrouwen die onder hypnose werden gebracht, kregen vijf wekelijkse sessies. Tijdens de hypnose ontvingen zij suggesties voor mentale beelden van koelte, een veilige plek en ontspanning.

Daarnaast kregen ze een hypnotische geluidsopname die ze dagelijks moesten gebruiken. Ook de controlegroep nam deel aan vijf sessies – maar dan over gestructureerde aandacht –  en kreeg een geluidsopname met informatie over opvliegers.

Dagboek

Alle vrouwen hielden een dagboek bij over hun opvliegers. Daarnaast maakten ze gebruik van een apparaatje dat de frequentie en ernst van de opvliegers opnam.

Na twaalf weken rapporteerden de vrouwen uit de hypnosegroep 75 procent minder opvliegers; in de controlegroep was dit 13 procent. Ook de ernst van de opvliegers was beduidend minder in de hypnosegroep, zowel bij de zelfrapportage als de objectieve meetmethode.

Zenuwstelsel

Waarom hypnose de opvliegers vermindert, is niet duidelijk. De onderzoekers van de Indiana University en de University of Texas denken dat de hypnose het functioneren van het parasympatische zenuwstelsel verbetert.

Dit deel van het zenuwstelstel wordt ook wel het ‘rust en verwerk’- systeem genoemd. Het parasympatische zenuwstelsel vormt ook de rem voor de ‘vecht en vlucht’-reactie van het sympathische zenuwstelsel en die controleert weer de lichamelijke reacties tijdens de opvlieger als zweten en een verhoogde hartslag.

vliegangst hypnose

hypnose vlieg angst

Een Britse scholier, die achttien maanden vastzat in Abu Dhabi vanwege vliegangst, is eindelijk thuis.

De 12-jarige Joe Thompson is onder hypnose gebracht, zodat hij maandag na anderhalf jaar de vliegreis naar huis kon maken.

In 2009 vloog Joe zonder problemen met zijn familie naar Abu Dhabi. In 2012 wilde de familie weer terug naar huis, maar Joe kreeg plotseling last van vliegangst. Hij kon daardoor niet met het vliegtuig naar zijn thuisland terugkeren.

Joe en zijn familie probeerden verschillende keren de reis te maken. Constant kreeg de jongen weer last van paniekaanvallen. De laatste oplossing was dan ook om Joe te hypnotiseren (foto) tijdens de vlucht.

Vijftigduizend euro

“Ik ben zo blij dat ik thuis ben. Ik kan niet geloven hoe koud het hier is”, vertelt een opgeluchte Joe.

De familie heeft bijna vijftigduizend euro uitgegeven om Joe weer thuis te krijgen, meldt Daily Mail.

Hypnose kan psychologisch trauma na hersenoperatie voorkomen

Hypnose kan psychologisch trauma na hersenoperatie voorkomen’

hypnose-kan-psychologisch-trauma-hersenoperatie-voorkomen

Als patiënten voorafgaand aan een hersenoperatie onder hypnose worden gebracht, houden ze minder psychologische schade over aan de ingreep.

Patiënten worden tijdens een hersenoperatie uiteraard verdoofd, maar moeten soms wakker blijven om te praten met de de chirurg, zodat deze kan bepalen of er hersengebieden voor spraak of beweging worden geraakt.

Als patiënten tijdens dit proces onder hypnose zijn, ervaren ze minder stress dan patiënten die niet worden gehypnotiseerd.

Dat melden Franse onderzoekers in het wetenschappelijk tijdschriftNeurosurgery.

Mislukt

De wetenschappers kwamen tot hun bevindingen op basis van een proef waarbij 43 patiënten werden gehypnotiseerd voor een hersenoperatie waarbij ze wakker moesten blijven. In zes gevallen lukte het niet om de proefpersonen onder hypnose te brengen, maar bij de overige 37 deelnemers aan het experiment slaagden de sessies wel.

De hypnotiseur leerde de patiënten al een aantal dagen voor de operatie tijdens een sessie hoe ze in hun verbeelding op een veilige plek konden wegkruipen. Ook werd de proefpersonen verteld dat ze hun lichaam en geest konden scheiden tijdens de operatie.

In de operatiekamer werd de hypnosesessie herhaald en kregen de patiënten weer de instructie om in hun verbeelding een veilige plek op te zoeken.

Voorbereiding

Uit vragenlijsten die de patiënten achteraf invulden, bleek dat ze minder stress hadden ervaren tijdens de operatie dan mensen die tijdens een vergelijkbare operatie niet onder hypnose waren gebracht. Met name luidruchtige gebeurtenissen en pijnlijke ingrepen hadden minder indruk gemaakt.

Van de 37 proefpersonen zouden er 35 bij een volgende operatie opnieuw voor hypnose kiezen, zo lieten ze na afloop van het onderzoek weten.

Hoofdonderzoeker Ilyess Zemoura van de Universiteit van Tours benadrukt wel dat het onder hypnose brengen van patiënten een goede voorbereiding vereist. “Het vergt een grote betrokkenheid en langdurige training van het hele team, inclusief de patiënt”, verklaart hij op nieuwssite EurekAlert.