Spring naar inhoud

Hypnose tegen pijn

Blijvend beter door hypnose

Blijvend beter door hypnose

Hypnose kan succesvoller zijn dan medicatie bij kinderen met onverklaarbare chronische buikpijn.
Uit recent onderzoek blijkt dat het positieve effect van een behandeling door de hypnotherapeut vier jaar later nog steeds aanhoudt. Is het tijd om onze scepsis ten aanzien van hypnose te laten varen?
‘Hypnose, dat is toch kwakzalverij? Hoezo ga je dat op kinderen uitvoeren? Waar haal je het lef vandaan?’ Allemaal reacties die kinderarts maag-, darm-, leverziekten prof. dr. Marc Benninga kreeg toen hij zich ging verdiepen in het gebruik van hypnotherapie bij onverklaarbare chronische buikpijn.
Zijn antwoord hierop is simpel. ‘Op dit moment is de werkzaamheid van elke vorm van medicatie tegen chronische buikpijn niet getest, althans, niet op kinderen. Toch schrijven we die geneesmiddelen voor. Waarom zouden we een methode waarvan wél bewezen is dat die werkt dan niet gebruiken, alleen omdat het onder de complementaire geneeswijzen valt?’
Zelf was Benninga ook nog een scepticus toen hij in Frankrijk een congres bijwoonde met de spreker Peter Whorwell, die al jaren hypnotherapie toepast bij volwassenen met het prikkelbare darmsyndroom. ‘Hij had tijdens zijn presentatie alleen maar positieve verhalen over hypnose. Ik dacht: “Wat een onzin”.’ Later zat de kinderarts naast hem tijdens het diner. Benninga vroeg of de hypnotherapie ook bij kinderen zou helpen. Volgens Whorwell zou het bij deze groep nog beter werken: ‘Kinderen hebben meer fantasie, die kun je beter motiveren om de oefeningen te doen.’

Geen hocus pocus

Als voorstander van evidence based medicine besloot Benninga deze claim te onderzoeken. Samen met kinderarts Arine Vlieger van het Antoniusziekenhuis in Nieuwegein bekeek hij bijna vijf jaar geleden de effectiviteit van hypnose bij kinderen met chronische buikpijn waarvoor geen lichamelijke oorzaak kon worden gevonden. ‘Toen gingen we bij 52 kinderen na of kinderartsen het beter deden dan een hypnotherapeut.’ De deelnemers aan de studie werden in twee groepen opgesplitst: de ene helft kreeg zes sessies van een half uur met hypnotherapie, de andere helft een even lang durend consult bij de kinderarts.
Met hocus pocus heeft de toegepaste hypnotherapie weinig te maken: de patiëntjes werden niet in trance gebracht om vervolgens rond te rennen als een kip. ‘Het gaat niet om de hypnose die je ziet op tv, waarin een hypnotiseur de controle overneemt. De toestand waarin de kinderen worden gebracht, lijkt meer op een staat van volledige ontspanning, dagdromen.’ Tijdens alle oefeningen hielden de kinderen volledige controle over zichzelf’, schetst Benninga. De sessies volgden het protocol van Whorwell en bestonden uit een combinatie van concentratie-oefeningen en oefeningen op het gebied van visualisatie, ego-versterking en ademhaling. ‘Hypnotherapie gaat over afleiding van pijn en angst. De kinderen wordt bijvoorbeeld gevraagd om zich voor te stellen hoe het er in hun buik aan toe gaat. Vervolgens leren ze hoe ze hun buik kunnen vertellen dat het anders moet. Maar ook moeten ze zich voorstellen hoe ze een wilde rivier kunnen opdragen om een rustig beekje te worden.’
Na afloop van de sessies werd gekeken hoeveel kinderen een verlaging van de pijnscores aangaven van minstens 80 procent. ‘Met verrassende resultaten: de hypnotherapeut had in 85 procent van de gevallen succes, wij als kinderartsen kwamen net aan de 25 procent. Whorwell had gelijk.’

Blijvend effect

Bijna vijf jaar na het starten van hun eerste sessie is alle kinderen uit het eerdere onderzoek gevraagd om opnieuw mee te doen; 49 van de 52 kinderen gaven daar gehoor aan. De resultaten verschenen afgelopen maand in The American Journal of Gastroenterology. ‘Ze hielden via een buikpijndagboek bij hoe de afgelopen week was verlopen: hoe vaak en hoe lang ze buikpijn hadden, en hoe intensief de buikpijn was. De verwachting was eigenlijk dat het effect van de hypnotherapie snel zou zijn verdwenen.’ Dat bleek niet het geval. ‘Het effect was wel iets minder geworden, maar er was na 4,8 jaar nog steeds een score van 68 procent succes.’ De controlegroep zakte naar een succespercentage van 20.
Hiermee is Benninga’s onderzoek nog niet ten einde. Zijn groep heeft twee grote subsidies van ZonMw gekregen om verder te kijken naar de mogelijkheden van hypnose. Er wordt op dit moment een studie opgezet waaraan 260 kinderen met chronische buikklachten mee zullen doen; verreweg de grootste groep waarbij hypnotherapie ooit is getest. De helft van de kinderen krijgt een hypnotherapeut, de andere helft een CD waarop de zes sessies van de hypnotherapeut zijn opgenomen. ‘In Amerika is eerder al gebleken dat een CD bijna net zo effectief is als een therapeut. Als dat ook voor kinderen met chronische buikkramp waar blijkt te zijn, hebben we hier een grote besparingspost op de zorg. Reken maar uit: er zijn ongeveer 100.000 kinderen met deze klacht. Als zij effectief behandeld worden met hypnose in plaats van traditionele methoden, scheelt dat om te beginnen miljoenen aan laboratoriumkosten. Blijkt daarnaast ook de cd effectief, dan spaar je per kind ongeveer 600 euro uit aan hypnose-sessies. Opnieuw een besparing van bijna zestig miljoen!’

Waarom werkt hypnose?

Benninga kan geen uitspraak doen over de werkzaamheid van hypnotherapie bij andere klachten, zonder dat daar meer onderzoek naar wordt gedaan. Wel zijn er legio positieve resultaten op het gebied van angst, acute en chronische pijn en psychosomatische ziekten. ‘Er is een bekend verhaal over een kind dat zich moest voorbereiden op een beenmergpunctie. Dat is een ontzettend pijnlijke prik. De hypnotherapeut nam het kind toen mee naar de manege, waar het zich zo concentreerde op het verzorgen van die paarden, dat het die prik niet eens gevoeld heeft. Kennelijk kun je door concentratie met je verstand de pijnbeleving uitschakelen.’ Dat lijken verschillende MRI-studies ook uit te wijzen. ‘In die onderzoeken worden hypnotische suggesties gegeven, vervolgens zie je de pijncentra deactiveren.’
Waarom dat zo werkt, weet nog niemand. Maar Benninga vindt dat geen reden om hypnotherapie terzijde te schuiven. ‘Er zijn zoveel dingen die gewoon niet te begrijpen zijn. Stel dat je obstipatie hebt, en je gebruikt twee jaar lang een laxeermiddel. Daarna stop je ermee en vervolgens kun je ineens gewoon poepen. Ik heb geen idee hoe dat komt, maar dat doet niets af aan de bruikbaarheid van de behandeling!’

Bron

Te behandelen

Hypnose kan ingezet worden bij talloze klachten.

Om je een indruk te geven van de mogelijkheden volgt hieronder een opsomming.

En nog veel meer! Neem contact op wanneer je nog vragen hebt.

 

images-3

Hypnose tegen pijn

Hypnose tegen pijn

De tienjarige Ellen  houdt twee vingers voor haar gezicht. Kinderarts Michel van Vliet zit rustig tegenover haar in zijn spreekkamer in het Refaja ziekenhuis in Stadskanaal. “Je merkt dat je vingers steeds dichter bij elkaar komen”, zegt hij. En met monotone stem gaat hij verder: “Je merkt dat je meer en meer ontspannen wordt. Je voelt hoe je rustig inademt, en weer uitademt. Als er iets is waar je mee zit, dan blaas je het gewoon de kamer in. Net als een veertje op je lippen.”
dromen, wegdromen, hypnose, nadenken, slapen

Bron: Flickr/ b_lumenkraft

Ellen zit met haar ogen dicht rustig op haar stoel. Van Vliet gaat verder op dezelfde toon. “Stel je voor dat je door een straat loopt. Daar is een trap en je loopt langzaam omhoog. Bij iedere trede voel je je lichter worden en vrijer. Als je voelt dat er nog iets is waar je mee zit, blaas je het gewoon weg. Boven zie je een deur. Als je die opendoet, zie je een ruimte die je heel prettig vindt. Wat zie je daar?” “Een zwembad”, zegt Ellen met heldere stem.

Zelf bepalen

“Wat wil je doen in het zwembad? Je mag zelf bepalen of je het water in wilt. Ruik je het chloor en hoor je het water? Als je je zwemkleding aan hebt, kan je langzaam, het water in lopen. Je merkt dat het zwemmen heel goed gaat. Elke slag die je maakt is precies goed, iedere keer weer. Je hebt een gevoel van vrijheid, van helemaal ontspannen zijn, van lekker in je vel zitten…” Zo gaat het nog een minuut of vijf door.

Bij bewustzijn

Dan doet Ellen haar ogen weer open. Ja hoor, ze wist gewoon dat ze in de spreekkamer zat en dat er mensen om haar heen zaten. “Bij hypnose zijn mensen gewoon bij bewustzijn, de hypnoseshows die je op televisie ziet zijn doorgestoken kaart”, zegt Van Vliet. “Het is gewoon een mooie manier om klachten te behandelen waar anders niets meer tegen helpt.”

Van klachten af

Michel van Vliet is sinds een halfjaar kinderarts in Stadskanaal. Daarvoor werkte hij in het UMC Groningen, waar hij soms ook al patiënten met hypnose behandelde. Maar nu in het Refaja worden er meer patiënten uit de wijde omgeving naar hem doorverwezen. Kinderen met klachten als buikpijn, hoofdpijn of slapeloosheid. Hij heeft er nu twintig behandeld. “Bij eentje lukte het niet om onder hypnose te komen, bij een ander werkte het niet. Maar de rest was na een paar keer helemaal van zijn klachten af.”

Hoofdpijn weg

Ellen knikt. “Ik had steeds hoofdpijn en dat is nu helemaal weg. Niets meer.” Haar moeder Marit ten Have bevestigt: “We waren al bij de huisarts geweest, bij de fysiotherapeut, nog bij de opticien en bij een andere kinderarts. Ze had dag in dag uit hoofdpijn en het werd niet beter. Toen zijn we door die ene kinderarts doorverwezen naar deze behandeling van Michel van Vliet.”

Scepsis

In het begin was er nog wel wat scepsis, weet Van Vliet. Hypnose wordt nogal eens in de hoek van alternatieve, zweverige behandelingen gezet. “Ik ben ook een nuchtere Groninger”, zegt Van Vliet. “Moet dat nou, dacht ik. Maar als je al jaren ergens last van hebt, als niets helpt maar dit wel, dan doet het blijkbaar toch wel iets.”

Wetenschappelijk bewijs

Er is ook steeds meer wetenschappelijk bewijs waaruit blijkt dat het echt werkt. Vanuit het AMC Amsterdam en het Antonius Ziekenhuis Nieuwegein hebben prof. dr. Marc Benninga (kinder maagdarm-leverarts), dr. Arine Vlieger (kinderarts) en Carla Menko-Frankenhuis diverse onderzoeken gedaan naar de effectiviteit van hypnose bij kinderen met onbegrepen buikpijn.
De helft van ruim vijftig kinderen kreeg zes hypnotherapiesessies bij Carla Frankenhuis en de andere helft kreeg een standaardtherapie bij de kinderarts. Van de kinderen in de hypnosegroep was 85 procent een jaar na afloop van de therapie pijnvrij, tegen 25 procent van de kinderen in de groep van de kinderarts. Arine Vlieger heeft vijf jaar later alle deelnemers uit het onderzoek weer pijnscorelijsten laten invullen. Hieruit bleek dat ook op de lange termijn tweederde van alle kinderen uit de hypnotherapiegroep nog steeds pijnvrij was.

Onderzoek hypnotherapie

Benninga en Vlieger zijn nu bezig met een onderzoek waar hypnotherapie door een hypnotherapeut wordt vergeleken met dezelfde therapie met een cd en hypnoseoefeningen voor thuis. Want dat is het mooie van hypnose, je kan er thuis zelf me doorgaan. Zo deed de tienjarige Ellen dagelijks twee keer een hypnoseoefening, thuis in Mussel. “Sommige patiënten nemen mijn stem hier op met de mobiele telefoon en kunnen er zo thuis mee oefenen”, zegt Van Vliet.

Chronische pijn

Chronische pijn kan het gevolg zijn van ’kortsluiting’ in de zenuwbanen. Er was ooit een echte oorzaak. De hersenen blijven die pijn voelen, ook als de oorzaak al weg is. Het is geen aanstellerij, want de patiënt voelt de pijn echt. Door de hersenen met hypnose te prikkelen met positieve gevoelens, komen de pijnsignalen op de achtergrond. “Vergelijk het met het kijken naar een vinger voor je ogen”, zegt kinderarts Michel van Vliet. “Als je op de vinger focust, wordt de achtergrond vaag. Als je focust op de achtergrond, wordt de vinger vaag.’’